Waren er in 1565 al Joden in Amerika?

Een groep inwoners van het stadje St. Augustine, aan de kust van Oost-Florida, denkt dat het mogelijk is dat de eerste Joden al in 1565 aankwamen in het gebied dat nu de Verenigde Staten is. Onder leiding van rabbijn Merrill Shapiro van de First Congregation Sons of Israel komen enkele leden van de Joodse gemeenschap regelmatig bijeen om samen te lunchen en over het Joodse verleden te discussiëren. Het groepje noemt zich de St. Augustine Jewish Historical Society. Hun verhaal verscheen deze week op de site van de St. Augustine Record.

De traditionele opvatting is dat Joden de eerste week van 1654 in Nieuw Amsterdam aankwamen, toen nog onder Nederlands bestuur. Het ging om een groep van 23 sefardische Joden die vanuit Nederlands Brazilië waren vertrokken toen het door de Portugezen was heroverd. Maar de discussiegroep heeft een ander idee: in de eerste weken van september 1565 arriveerde bij St. Augustine een groep marranen (tot het katholicisme bekeerde Joden) onder leiding van ene Pedro Menendez de Aviles, de stichter van St. Augustine. Shapiro is voorzichtig: zijn groep ‘onderzoekt’ slechts de mogelijkheid. Wat zijn de feiten? Op de lokale begraafplaats zijn sommige mensen met hun voeten in oostelijke richting begraven, in de richting van Jeruzalem. Dat is ook nu nog een Joodse gewoonte in Noord-Amerika. Van katholieken is dit niet bekend.
Verder heette de vrouw van Pedro Menendez Maria Solis, wier broer de kleine vloot commandeerde die op 28 augustus 1565 aankwam. Solis is een gebruikelijke Joodse naam, hoewel dat ook op een Spaanse plaats kan slaan. Menendez wachtte tot 8 september 1565 om aan land te gaan; wachtte hij tot de dag na Jom Kipoer? Een lid van de groep heeft vijf familienamen uit archieven van de Inquisitie opgediept die overeenkomen met passagierslijsten van de schepen. „Geef me een half uurtje en ik kom met de ene clou na de andere,” zegt Shapiro. Hij benadrukt dat de veronderstelling van de Historical Society onjuist kan blijken, maar dan nog vindt het onderzoek van het Joodse leden zinvol. „Zo’n gebeurtenis van 450 jaar geleden spreekt ons in de 21e eeuw nog steeds aan.”