Jammeren in korte broek

Van de foto in Trouw van 31 juli is zó een commerciële wandversiering te maken. Tom Fürstenberg, de chazan en leader of the pack, draagt de Torarol de Deventer sjoel uit, gehuld in een talliet. Aan zijn mond de grootste sjofar van Nederland. Chagall is er niks bij.

Volgens sommige bladen is dit het sluitstuk van de Shoa in Nederland. René Cuperus (de Volkskrant) hekelt ‘de verdrijving van de joodse gemeente uit Deventer’ en spreekt van ‘een commerciële pogrom in 2018’. Pardon?! ‘De verdrijving’ gaat gepaard met ‘een ijzige wanhoopskreet’ en het zingen van Adon Olam, ‘een intens strijdlied’ (Trouw).

Gelukkig, de Joden van Deventer zijn geen makke schapen en hebben luidkeels actie gevoerd. En verloren. De achtergrond van de strijd is simpel. De Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) kocht de synagoge in 1952 van het NIK en zette hem in 2010 te koop. Want de CGK ging, met twee andere kerkgenootschappen, naar een nieuw gebouw. Voor de gemeente Deventer was de koopprijs van een miljoen euro voor een gebouw vol asbest en gebreken eenvoudigweg te hoog. Fürstenberg huurde per sjoeldienst de kerk, zonder huurcontract. Van zijn minieme Joodse kehilla (pas sinds kort een Joodse gemeente, en Masorti) wonen slechts enkelen in Deventer; de paar overige Deventer Joden zijn orthodox, reform of seculier.

Fürstenberg stookte het vuur al die jaren flink op. Met een fantastische pr. Als het even kon nodigde hij B en W en andere hotemetoten uit, die voor hun fatsoen niet weg konden blijven. Maar wat te doen met een gebouw uit 1892 voor (toen) een Joodse gemeenschap van 500 mensen? Van de 629 (in 1941) kwam er al vóór de Tweede Wereldoorlog slechts een handjevol naar sjoel. Talloze synagogen zijn na de oorlog verkocht. Met verdriet, maar zonder bombarie. We zijn het volk van het boek, niet van de gebouwen. Zelfs niet van een rijksmonument als de Deventer sjoel.

Wat Tom en de zijnen vorige week lieten zien was Jodendom als kitsch. Met een samengeraapt stel rituele voorwerpen en veel gejammer, maar wel in korte broek, want de mussen vielen van het dak. Ik moet niets hebben van sentimentaliteit en guilt slinging. Maar ja, mijn aard is dwars. Dus, ingezondenbrievenschrijvers: aan het werk! Slacht mij af!

16 Reacties

  1. Beste Tamarah Benima, u slaat de spijker op de kop met uw kernachtige opmerking:

    We zijn het volk van het boek, niet van de gebouwen. Zelfs niet van een rijksmonument als de Deventer sjoel.”

  2. Huilen als het te laat is en dan doen alsof je vermoord wordt. Dat is wat Fürstenberg met zijn gênante gedrag heeft getoond. Goed artikel dat de spijker op z’n kop slaat. Kerken sluiten en helaas ook sjoels. De orthodox joodse gemeenschap is met Apeldoorn en Zutphen nog steeds een gemeenschap met een prachtige sjoel in Zutphen en ook nog in Apeldoorn!

  3. Oh, wat fijn! Ik durfde het steeds niet te zeggen maar ik vond het puur effectbejag van dat clubje. Een sjoel is alleen een sjoel als er een gemeente is en als die in staat is de boel op goede wijze te onderhouden en betalen. Anders is het gewoon een historisch gebouw en moet je het aan de overheid over laten om af te wegen of het wel of niet een rijksmonument is wat behouden dient te worden.

    In Alkmaar is ook zo’n sjoel die met veel liefde, aandacht en werk is gerestaureerd maar waarvan de toekomst afhangt van of er wel voldoende interesse vanuit de (voornamelijk liberale/seculiere) joodse en Israelische gemeenschap is.

    Ook moeten de activiteiten van een sjoel in kleine gemeenschappen zoals Deventer (of Alkmaar) worden verbreed, voorbij alleen shabbat- en andere diensten om het handhaven en onderhouden van zo’n gebouw te rechtvaardigen. Lukt dat niet of kan dat niet door onwil, dan is het gebouw helaas niet meer te handhaven.

    Jammer? Ja zeker vreselijk jammer en zonde, maar er gebeuren wel ergere dingen. Deze poppenkast heeft de joodse gemeenschap in Nederlands alleen maar schade toegebracht.

  4. Hartelijk dank voor dit artikel.Ben blij dat dit zo is geformuleerd. Want ik heb deze hele kermis voor een groot gedeelte meegemaakt. Wat een poppenkast wat daar gebeurde in de Deventer Sjoel. Ik ben daar bijna twee jaar als gast geweest met als vooruitzicht om giur te doen bij masorti. Achteraf ging dit niet door. Maar goed ook want hier wilde ik echt niet bij horen. Wat daar gebeurt heeft niets maar dan ook niets met Jodendom te maken. De heer Fürstenberg is een aardige man maar totaal niet betrouwbaar en zeer oneerlijk. En niet alleen naar de media. Hij heeft zich goed te kijk gezet in Joods Nederland.

  5. De situatie rond de oude ‘grote’ sjoel van Deventer kent veel nuances die in de berichtgeving niet of nauwelijks naar voren zijn gekomen. Een beetje nuance zou echter zeker op z’n plaats zijn hier. Een goed artikel daarover zou dan ook erg welkom zijn geweest. Enige parallel die getrokken wordt met WWII is buiten elke proportie en mist de realiteit. Dat meneer Sahin Turks is en nu over het halve internet beschuldigd wordt van islamitisch antisemitisme is simpelweg idioot, schandalig en zeer kwetsend voor deze ondernemer.
    Feit is wel dat het ook mij tegenvalt hoe de Gemeente Deventer met dit historisch erfgoed omgegaan is. Dit, terwijl ik weet dat er verschillende voorstellen zijn gedaan om het pand een nieuwe, voor het pand passende eigenaar te geven. Met een goede financiële onderbouwing, al dan niet in samenwerking met bv. de Stichting Bergkwartier, die in het historische centrum van Deventer al vele oude panden heeft geconserveerd. En… die geïnteresseerd was dit ook met de sjoel te doen. Jammer. Maar…. het is ‘slechts’ een gebouw. En laten we wel zijn: het gaat niet tegen de vlakte!
    Wat ik me nou wel sterk afvraag na het lezen van het artikel van Tamarah Benima is: wat heeft Tom Furstenberg jou aangedaan, dat je zo giftig op hem persoonlijk moet reageren? En zou het niet eleganter zijn geweest dat even 1-op-1 met hem te regelen? Om van het ‘even zijn persoonlijke gram halen’ met grote woorden als ‘onbetrouwbaar’ en ‘oneerlijk’ van meneer Marco Verhaar maar te zwijgen.
    Beiden op z’n zachtst gezegd ‘niet zo chique’…
    Gut Chodesh Eloel! De maand van tesjoeva.
    Oud-inwoner van Deventer.

    • Beste Danny , wat goed van jou , dat je vanuit het verre Amerika je mening ventileert over sjoel Deventer kol Hakawot .
      Echter jij schrijft over Tom F. als goede vriend dat hij onheus bejegend wordt door diverse mensen , welnu Danny , ik loop al jaren mee , en eerlijk gezegd ben ik nog nooit een grotere antisemietenkweker dan Tom tegengekomen .
      Eenieder die het niet met hem eens is , is per definitie een antisemiet en als hij bij de ontruiming door een demente oude man wordt geslagen , dient hij een aanklacht in , in plaats van met deze gestreste man die hij goed kent !! te gaan praten !

    • Over uw reactie Dannie Klompsma verschillen wij iets van mening. Ook ik heb mijn kant van het verhaal meegemaakt over deze overigens prachtige sjoel. Het blijft een gebouw, maar “you can’t always get what you want”. Het ging mij erom dat er zoveel stampij gemaakt werd over een gebouw en dat met media en een hoop woorden op internet en kranten. Dit vind ik zelf erg overtrokken. Maar wie ben ik? Er zijn ergere dingen die gebeuren in Joods Nederland, denk aan alle onenigheid. Maar mijn persoonlijke woordkeuze naar Tom Fürstenberg was en is inderdaad niet correct en zeker ongepast. Dit was zeer impulsief van mij, en had niet mogen gebeuren. Deze woorden neem ik nu openlijk terug.
      Hoop wel dat deze Deventer kille een goede voortzetting mogen hebben in Raalte. Voor mij is dit nu wel afgesloten. Chodesh tov.

      • Vuil spuiten over mensen op internet is als confetti strooien: je krijgt alle confetti stukjes nooit meer terug in het zakje als ze eenmaal in de wind weggewaaid zijn. Chapeau! Dit siert je buitengewoon, Marco Verhaar!

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*