Geen jodendom zonder hellenisme 

Hanukkah-2011Tijdens Chanoeka spreken we over het kruikje met het zegel van de hogepriester en over de Makkabeeën die de Tempel veroverden op de hellenisten. Een nadere blik op het feest van het licht.  

Door:  Albert Ringer

 

 

 

 

6 dingen om te weten over Chanoeka: 

  1. Chanoeka is geen kinderfeest
    Geen van de feesten in de Joodse kalender zijn bedoeld als kinderfeest. Dat wil niet zeggen dat je ze niet samen met je kinderen viert. Het probleem is dat wij als volwassenen vergeten zijn wat de feesten echt voor ons betekenen en er daarom maar kinderfeesten van hebben gemaakt, dan hoeven we er niet over na te denken. Eigenlijk leren wij onze kinderen dat Chanoeka net zoiets is als Sinterklaas. Kinderen begrijpen best dat zij erin moeten geloven om cadeaus te krijgen. Als ze ouder worden zullen ze ermee stoppen.
  2. Het wonder van acht dagen is nooit gebeurd
    Het verhaal over het kruikje met het zegel van de hogepriester duikt pas voor het eerst op in de Talmoed, meer dan een half millennium na de Makkabeeën. We hebben ook beschrijvingen uit de tijd van de Makkabeeën, waarin wij opgeroepen worden de herovering van de Tempel acht dagen lang te vieren, maar daar staat niets in over een wonder. Anders dan die verovering dan.
  3. De Makkabeeën usurpeerden de troon en het hogepriesterschap
    De Makkabeeën veroverden de Tempel dus op de hellenisten en namen het koningschap van Juda en het hogepriesterschap over. Dat was in die tijd zelf omstreden. In Tenach lezen wij over koningen uit het huis van David met daarnaast een hogepriester, een koheen uit de familie van Tsadok. Wat Tenach beschrijft is een soort verdeling van machten. De Makkabeeën waren wel kohaniem, maar kwamen niet uit de familie van Tsadok, ze waren, zeg maar, een priesterfamilie van het platteland. De combinatie van het koningschap en hogepriesterschap in één persoon is altijd omstreden geweest, mede omdat de Hasmoneeën (de koningen uit de familie van de Makkabeeën), noch uit het huis van David, noch uit het huis van Tsadok kwamen.
  4. De Makkabeeën en Harmonieën waren net zozeer hellenisten
    Om het nog erger te maken, wij praten zo makkelijk over die stoute hellenisten die het jodendom verboden. Maar in heel veel opzichten zijn het juist de Makkabeeën en de Hasmoneeën die hellenistische elementen in het jodendom brachten. Neem hun namen alleen al: Johannus Hyrkanus, Aristobolus, Antigonus, Alexander Janneüs, niet per se de namen die wij zouden kiezen voor onze Joodse kinderen. Maar niet alleen de Hasmoneeën waren liefhebbers van hellenistische verworvenheden. Het rabbijnse jodendom, ons jodendom, is onvoorstelbaar zonder hellenisme. Om maar eens iets te noemen, de logica van Talmoed en midrasj is een adaptie van het Griekse retorische systeem. Handen wassen aan tafel hebben we van de hellenisten overgenomen. De manier waarop wij Pesach vieren heeft heel weinig te maken met Pesach zoals het in de Tora wordt beschreven, maar alles met het symposium, het hellenistische feestmaal. De houding van onze traditie ten opzichte van hellenisme is het best te vergelijken met de houding van veel mensen ten opzichte van de Verenigde Staten: de hele wereld haat de Amerikanen, drinkt cola en eet bij McDonalds.
  5. De Makkabeeën zijn geen protocharedi-Joden
    Als je op internet zoekt, kom je het Chanoekaverhaal vaak tegen als een soort verzet tegen de moderne tijd. Alsof de hellenisten aanhangers van de verlichting zijn en de Makkabeeën heel erg vrome joden, compleet met sjtreimels en sjeitels. De Makkabeeën zijn de vrome Joden die zich verzetten tegen het kwaad van buitenaf. De les is: als je de boze moderne buitenwereld maar buiten de deur houdt, doe je Gods wil. Het is ieders recht om de oude verhalen te moderniseren, maar de meesten van ons herkennen onszelf niet in dit verhaal. Wij willen een volwaardig Joods leven waarin wij de goede kanten van de moderne tijd integreren.
  6. Het echte wonder is dat we er nog steeds zijn
    Is er dan niets te vieren met Chanoeka? Jazeker wel. En het is ook nog een heel groot wonder. Het grote wonder is dat we er nog steeds zijn. Het jodendom van onze dagen is echt heel anders dan dat van Mosjé of koning David, maar wij staan wel in diezelfde stroom. Juist doordat wij onze traditie levend hebben gehouden en altijd de dialoog hebben gevoerd met onszelf en met de buitenwereld, zijn wij de behoeders van een jodendom dat antwoorden geeft op de vragen van vandaag. Daarom moeten we die lichtjes brandend houden. Zelf, en zo mogelijk samen met onze kinderen.

 

3 Comments

  1. Geachte heer Ringer,

    kennelijk is uw kennis als reform-rabbijn en volgeling van het nieuwe hellenisme, dat is het liberale / reform Jodendom dat streefde onder haar oprichter Abraham Geiger om onderdeel te worden van de lutheraanse kerk (!!!), te klein om degelijk antwoord te geven op werkelijk Joodse vragen.

    Ik zal punt gewijs even wat antwoorden geven.

    2) het Chanoeka verhaal wordt vermeld in Sefer haMakabim Echter, bij het samenstellen van Tenach en wat de rabbanim van die tijd waardevol achtten om mee te nemen in de verdere traditie, hebben ze Sefer haMakabim NIET meegenomen.
    Echter, de kristenen kennen dit boek wel omdat de kerkvaders het toentertijd wel een belangrijk boek vonden.
    En ja, een boek dat niet aanwezig is in Tenach is natuurlijk verwarrend. Maar, gelukkig houden wij orthodoxe Joden de traditie in ere, weten we van het bestaan van deze apocriefe geschriften en vermeldden we deze ook in de Mishna en Talmoed.
    En juist deze tradities die vermeld worden in de Talmoed zouden mensen moeten onderwijzen dat er een basis voor is.

    4)
    Dit leert ons orthodoxe Joden dat macht corrumpeert. IEDEREEN.
    Ook de volgeling die later kwam, de tot het Jodendom bekeerde Edomiet Herodus, heeft in zijn machtswellust de meest verschrikkelijke dingen gedaan en vele Joden vermoord/afgeslacht.
    En de Thora en Tenach en de Talmoed zijn geen sprookjesboeken met leuke en lieve leugenachtige verhalen. Ze vertellen exact hoe het is en waar zaken misgaan.
    We hebben een gezegde: ma’aseh Avot, siman laBanim (de daden van de voorvaderen zijn een teken voor de kinderen).
    En als u de Talmoed een beetje had bestudeerd dan had u kunnen ontdekken dat dit juist de boodschap is in de talmoed.

    En als we kijken naar de Jemenitische Joden, en de priesters die voor de verwoesting van de eerste tempel waren weggevlucht naar Djerba, hebben OOK de traditie van het handenwassen aan de Seider tafel. Nee: IEDEREEN wast daar zijn handen aan de tafel. En zij zijn niet beïnvloed door de hellenisten.

    5)
    U gebruikt zeker rabbi Google als uw bron voor het orthodoxe Jodendom? Misschien wordt het eens tijd om een jaar of 5-10 in een orthodoxe jeshiwa te gaan leren en voor een echte rabbinale ordinatie bevoegdheid te gaan? Onzin verzinnen aan de hand van internet kan iedereen.

    6)
    Kennelijk herinnert u zich de tijd persoonlijk van Moshe rabbeinu en Koning David?
    Er zijn zaken veranderd en verbeterd, maar in de essentie en uitvoering van de Mitswot is niets ten negatieve veranderd. Moderne technieken worden nu toegepast binnen halagisch-joodse kaders om de strikte uitvoering van de mitswot makkelijker te maken

    Het punt is dat het liberale jodendom dat u vertegenwoordigt NIETS met het echte Jodendom van doen heeft anders dan de naam en een paar, nog ca 50%, halagisch Joodse volgelingen met een paar Joodse gebruiken hier en daar.
    Het Liberale Jodendom is het JUIST het neo-Hellenisme ten top.
    We kunnen dit afleiden uit de eisen die jullie stellen aan een bekeerling,
    -hij/zij hoeft niet in G’d te geloven, mag wel, hoeft niet.
    -De thora is niet door G’d gegeven maar door mensen geschreven gedurende generaties en de wetten mogen dus worden aangepast.
    -de Thora’s wetten waren maar van tijdelijk duur (zoals vuur, sjabbat, het koosjer eten, etc)
    -De mishna heeft geen andere waarde dan een verklarende en is niet door G’d aan Moshe overgedragen.
    En al deze regels kunnen worden teruggevonden in het reform manifest van de vereniging die u vertegenwoordigt in de USA.

    En dit is exact waarmee het reform Jodendom zich buiten de Joodse traditie heeft geplaatst en daarmee geheel buiten het Jodendom.

    Zelfs de niet-Joodse kristenen geloven dat
    -G’d bestaat en de schepper is
    -G’d de thora aan het Joodse volk heeft gegeven
    Wel geloven ze dat G’d ons Joden heeft vervangen door niet-Joden, maar dat is hun waanzin. Een beetje spiritueel persoon kan het tegenspreken met de dagelijkse wonderen die in Israël gebeuren , de fenomenale grote opbrengsten van het land, regenbuien op soekot die precies op die momenten vallen dat ze zo min mogelijk mensen de soeka uit hoeven, raketten die in de tienduizenden werden afgeschoten op Israël en, nog voor de Iron Dome, in 98% van de gevallen nooit mensen raakten.

    Wij leven als Joden in een wereld van wonderen. En wie dit niet wil zien is de aankomende verlossing van Moshiach ben David absoluut niet waardig. Jeshaya heeft gezegd in hoofdstuk

    Chanoeka is het feest van de wonderen. De verborgen wonderen en de openbare, want het wonden gebeurde binnen in de Tempel en het gehele volk wist er van.
    De reine olijfolie is binnen het Jodendom ook spiritueel verbonden met het lichaam, en de vlam met de Joodse ziel.
    En waarom moest de olie rein zijn? Omdat wij Joden, voordat we spiritueel kunnen worden en G’d’s wetten kunnen begrijpen, EERST moeten zorgen dat we zijn 613 geboden moeten naleven alvorens de spirituele vlam ons zal verbinden. Die wetten zij verbonden met deze fysieke wereld aangezien we alleen in deze wereld de geboden kunnen naleven.
    Het beroemde antwoord van onze 3.000.000 voorouders bij de Berg Sinai, toen ze G’ds wonderen persoonlijk gezien hadden, luidde tijdens de acceptatie van de G’ddlijke Thora: na’aseh veNishma (Shemot 24:7): We zullen ze uitvoeren en daarmee leren begrijpen.

    Dit is een van de dingen die het Chanoeka verhaal ons leert: Wees spiritueel rein door het doen van de 613 Mitswot en de Joodse ziel (de vlam van het vuur) zal blijven branden en blijven verlangen naar G’d. Vervuil dit door overtredingen en G’d wordt door die vervuiling onbereikbaar voor de ziel. Chanoeka is dus bij uitstek een zeer kabbalistisch feest waarin we proberen de Klipot (de vervuiling door overtredingen) te doorbreken en de ziel weer op te warmen met G’ddelijkheid.
    7 staat voor de natuur: 7 basis tonen in een octaaf, 7 kleuren in een regenboog, 7 dagen in een week, etc.
    8 staat voor het wonderlijke, het boven natuurlijke, het getal van de Moshiach.

    Moge alle Joden die dit lezen een vrolijk en en geheiligd Chanoeka feest vieren en de ware Joodse spiritualiteit vinden in de zo rijke en zeer diepe orthodox Joodse traditie.

  2. Geacht Pinkeltje,

    Ik heb uw reactie meerdere malen herlezen. Veel van geleerd. De wrange en neerbuigende toon jegens een geloofsgenoot stelt mij echter teleur. Daarbij mag voor een Rabijn en Marineofficier ook wel iets meer respect worden getoond.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*