Een oproep tot gastvrijheid

Kinderen uit gemengde huwelijken, vooral die met alleen een Joodse vader, voelen zich meestal wel Joods, maar buitengesloten door de gemeenschap, zo blijkt uit onderzoek van JMW. „Zorg dat die mensen zich welkom voelen,” luidt het advies. 

Al jarenlang vormen relaties tussen Joden en niet-Joden onderwerp tot heftige discussies. Toch was er tot voor kort nooit grondig onderzoek gedaan naar kinderen die uit gemengde huwelijken voortkomen. Hoe beleven zij het jodendom en wat betekent dat voor het voortzetten van Joodse tradities? Deze vragen waren aanleiding voor International Centre for Community Development van het Joint Distribution Committee (JDC-ICCD) voor onderzoek in drie landen: Frankrijk, Duitsland en Nederland.
Hier werd dat onderzoek – getiteld Jewish Feelings, Jewish Practice? – uitgevoerd door Joods Maatschappelijk Werk (JMW). In ons land hebben, volgens de gegevens van JMW, van de circa 52.000 Joden 25 procent alleen een Joodse moeder en 30 procent alleen een Joodse vader. Onderzoekers Barbara Tanenbaum en Riki Kooyman hielden onder begeleiding van JMW-onderzoekscoördinator Chris Kooyman diepte-interviews met vijftig personen tussen de 20 en 40 jaar, met slechts één Joodse ouder. Op die manier probeerden ze ‘inzicht te krijgen in de verbondenheid van de respondenten met het jodendom.’ Belangrijkste conclusie: kinderen uit gemengde huwelijken identificeren zich vrijwel allemaal met het jodendom, maar slechts een klein deel is actief binnen de Joodse gemeenschap. Vooral mensen met alleen een Joodse vader ervaren – niet geheel onverwacht – een te hoge drempel bij het benaderen van een gemeente. „Er is een kloof tussen identificatie en praktijk,” vertelt onderzoeker Barbara Tanenbaum. „Kinderen uit gemengde huwelijken zien zichzelf als Joods, maar doen er vaak niets mee.”

Steekproef
Met slechts vijftig personen in Nederland is het onderzoek eerder een steekproef dan een representatief onderzoek te noemen. Ook kun je je afvragen of opdrachtgever JDC, dat erop gericht is om de diversiteit binnen de Joodse gemeenschap kenbaar te maken, geheel objectief is. Tanenbaum: „Je weet van tevoren natuurlijk nooit wat er uit het onderzoek komt. Het is sowieso goed om de situatie in kaart te brengen. We hebben geprobeerd dat zo onafhankelijk en objectief mogelijk te doen. De vijftig respondenten hebben we via eerder onderzoek van het JMW bereikt. We hebben ook mensen met één Israëlische ouder in het onderzoek opgenomen, een grote groep in Nederland. Maar mensen die helemaal niets met het jodendom hebben, geven zich niet snel voor zo’n onderzoek op. Die blijven dus buiten beschouwing.”

Aanbevelingen
Aangezien er blijkbaar een grote groep is die zich wel betrokken bij het jodendom voelt, maar hoge drempels ervaart, pleiten de onderzoekers voor een meer open houding van Joodse gemeenten en instellingen. Tanenbaum: „Een van de respondenten vertelde dat hij werd uitgenodigd voor een bar mitswa en bij de ingang van de synagoge werd ondervraagd over wat hij kwam doen, waar hij vandaan kwam en wie zijn ouders zijn. Als je al je hele leven hoort dat je er niet echt bij hoort, en een drempel ervaart om ergens naartoe te gaan, is zo’n ervaring voor veel mensen een reden zich helemaal van het jodendom af te keren. Natuurlijk heeft dat bevragen ook met beveiliging te maken, maar Joodse gemeenten mogen best eens kritisch naar zichzelf kijken over hun houding ten opzichte van nieuwkomers.” Mogelijke verschillen tussen orthodoxe en liberale gemeenten hierin zijn door JMW niet onderzocht.
Het als volwaardig lid verwelkomen van mensen met alleen een Joodse vader zou een breuk met de traditionele halacha betekenen. Hoe realistisch is het dat Joodse gemeenten zich naar aanleiding van dit onderzoek gastvrijer gaan opstellen tegenover kinderen uit gemengde huwelijken? „Eerder heb ik in New York onderzoek gedaan naar jongeren met één Joodse en één christelijke ouder. Daar worden mensen met alleen een Joodse vader in de Reformbeweging volledig geaccepteerd. Het zou goed zijn als daar in Nederland ook meer discussie over zou ontstaan, naar aanleiding van deze resultaten.”

1 Comment

  1. Graag wil ik even een correctie maken op dit artikel en zijn schrijver

    Joden zijn, zoals de halacha voorschrijft, alleen Joods als hun moeder Joods is (of moeder en vader) of indien er een orthodox-joodse bekering heeft plaatsgevonden. Dus waarom refereert de schrijver van het artikel aan mensen met alleen een Joodse vader als Joods?

    Wel is het zo dat een niet-Joods persoon met alleen een Joodse vader een speciale status heeft in het jodendom. Zo’n persoon wordt “Zerah Jisrael” genoemd (een nazaat van Israël). Indien zo’n persoon Joods zou willen worden dan zal een normaal denkend rabbinaat deze persoon daarmee proberen te helpen indien deze persoon serieus is. Rabbijn Lopes Cardozo heeft ooit een artikel geschreven over dit onderwerp dat nog terug te vinden zou moeten zijn op zijn webpagina.

    De referentie naar de reform-beweging inzake acceptatie van deze “Zerah Jisrael” als volledig Joods is een argument dat we met feiten kunnen afkappen: nergens in de wereld is de assimilatie van Joden met niet-Joden zo groot als in Amerika en met name in de reform-beweging. In de VS kunnen we daarom spreken van een netto afname van het aantal Joden door deze door de reform/liberale beweging gestimuleerde assimilatie.
    Het is zelfs al zo erg dat al een Jood uit Amerika aliyah maakt naar Israel, dat deze mocht deze ooit willen trouwen met een Jood, bewijzen moet gaan brengen van de Rabbinical Councel of America (RCA) omtrent zijn Joods zijn (vergelijk dit met dat het Europeese Rabbinaat moet gaan getuigen over mijn Joods zijn en niet meer het NIHS of mijn lokale rabbijn/gemeente).

    En, nu we Chanoeka naderen, kan een weldenkend mens de vergelijking zien met de Hellenisten: 2500 jaar geleden gebeurde exact hetzelfde: Joden die onder invloed van “open-minded” en liberaal hellenistisch denkende meningen, trouwden met niet-Joden, varkens aten, afgoden aanbaden , stopten met de besnijdenis, etc.
    2000 jaar gelden het kristendom dat exact hetzelfde deed.
    En tegenwoordig het liberale-Jodendom (reform-Jodendom) dat G’d wegneemt uit de Sjoel, mensen sjoeltje en Jodendompje op zaterdag spelen, maar zich geen bal meer aantrekken van de Joodse traditie om dat hun stichter, Abraham Geiger, in de 1800’s de gedachte had om het Jodendom onderdeel te laten worden van de lutheraanse kerk.

    Zo ver zijn we nu wederom gezakt. En de geschiedenis herhaalt zich.
    De enige Joden die als Joden de geschiedenis hebben overleefd en zullen overleven zijn die Joden die zich conformeren aan de Joodse traditie en trouw zijn aan de G’dsdienst. De anderen, hellenisten, christenen een groot deel van de reform-Joden zijn al als Joden uitgerangeerd.

    Denk hier eens over na wanneer we de Chanoeka kaarsjes volgende week aansteken.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*