Hezbollah – de lange arm van de ayatollahs

Het laatste deel in de trilogie over de drie belangrijkste ‘verzetsbewegingen’ tegen Israël: Hezbollah. Hoe de door Iran gestuurde terreurbeweging de dominante politieke en militaire speler in Libanon werd.

Niemand weet precies hoe het gebeurde. Aanvankelijk werd gedacht dat de terrorist zijn bom in het bagageruim onderin de bus had verstopt. Maar later bleek dat Mohamad Hassan el-Husseini, een Libanees met de Franse nationaliteit, met vervalste Amerikaanse papieren aan boord van de bus was gekomen. Op weg van de luchthaven van Burgas naar de stad, gelegen aan de Bulgaarse Zwarte-Zeekust, bracht El-Husseini zijn explosieven tot ontploffing. Natuurlijk kwam hij daarbij zelf om het leven, net als de chauffeur. Maar de terrorist slaagde erin vijf passagiers de dood mee in te slepen: Maor Harush, Itzik Kolangi, Elior Preiss en Amir Menashe waren allen twintigers, Koshava Shriki was 42, en zwanger. De vijf toeristen hadden gemeen dat zij Israëli’s waren. El-Husseini, net als zijn later geïdentificeerde handlangers Malid Farah en Hassan al-Haj hadden ook een overeenkomst: alle drie werkten zij voor Hezbollah.

De ontstaansgeschiedenis van de misschien wel succesvolste terreurbeweging van de afgelopen halve eeuw is in nevelen gehuld. Experts en historici zijn het er niet over eens in welk jaar Hezbollah – een samentrekking van hezb, partij, en Allah, God – precies is opgericht. Verschillende sjiitische Libanese facties staken begin jaren tachtig de kop op, veelal voortkomend uit Amal (‘hoop’), de militie die in de jaren zeventig was opgericht door sjiitische geestelijken in Libanon. De sjiieten waren na de Libanese onafhankelijkheid de ‘vergeten groep’; christenen en soennieten maakten in het land de dienst uit. Aangezien ze ondervertegenwoordigd waren in politiek en economie, maar ook in het Libanese leger, was de behoefte aan een vertegenwoordiger op deze gebieden groot onder de sjiieten, vooral vanaf het begin van de burgeroorlog in 1975.

Hezbollah maakte als eerste op grote schaal gebruik van zelfmoordaanslagen, een tactiek die werd gekopieerd door vrijwel alle belangrijke islamitische terreurorganisaties

Islamitische revolutie
In deze oorlog speelde Israël een belangrijke rol: in 1978 en 1982 viel de Joodse staat Libanon binnen. Die tweede maal verdreven de Israel Defence Forces (IDF) de Palestijnse PLO uit Libanon. De sjiieten zagen een kans een belangrijkere rol in de Libanese politiek te spelen door zich op te werpen als de belangrijkste verzetsbeweging tegen de Israëli’s. Zij begon een guerrilla- en terreurcampagne tegen de IDF, vooral in het zuiden van Libanon waar de sjiieten sterk zijn vertegenwoordigd (net als in en om Beiroet en in de oostelijke Bekaavallei). Zoals gezegd, de details zijn moeilijk te achterhalen, het is mogelijk dat Hezbollah een samensmelting was van verschillende sjiitische organisaties zoals de Organisatie van de Onderdrukten der Aarde, de Moslim Studentenunie, de Dawa Partij (dawa is prediken of bekeren) en de aanhangers van de radicale Zuid-Libanese geestelijke Reghab Harb.

Logo van Hezbollah

Deze partijen zouden zich hebben verenigd onder de invloed van Mohammed Hoessein Fadlallah, de spirituele leider van Hezbollah. Maar misschien wel de belangrijkste factor was de groeiende invloed van Iran. In 1979 was daar de sjah ten val gebracht en de Islamitische Republiek gesticht onder leiding van de sjiitische ayatollah Roehollah Khomeini. Het succes van hun geloofsbroeders in Iran was een enorme stimulans voor de sjiieten van Libanon. Een van Hezbollahs oprichters en zijn eerste secretaris-generaal was Hassan al-Moesawi, die tijdens zijn religieuze studie in de voor sjiieten heilige stad Najaf in Irak Khomeini had leren kennen en door hem was beïnvloed. Tegelijkertijd wilden de Iraniërs hun islamitische revolutie verspreiden en aan invloed winnen in de traditioneel door soennieten gedomineerde Arabische wereld.

De sjiieten in Libanon waren een natuurlijke bondgenoot voor de ayatollahs en in 1982 stuurde de Iraanse Revolutionaire Garde 1500 militairen naar de Bekaavallei om sjiitische strijders te organiseren en te trainen. Vanaf dat moment begon Hezbollah vorm aan te nemen. In datzelfde jaar viel Israël Libanon binnen, verdreef de PLO en nadat de IDF zich terug had getrokken hield het zuidelijk Libanon bezet, geholpen door het christelijke Zuid-Libanese Leger (SLA). In 1982 en 1983 brachten sjiitische extremisten de IDF zware klappen toe met bloedige zelfmoordaanslagen in Tyrus. Het was het begin van een worsteling om Zuid-Libanon die achttien jaar zou duren en eindigde met het vertrek van de Israëli’s, onder druk van de Hezbollahguerrilla’s, waarna het SLA ineenstortte en zich overgaf. De aanslagen in Tyrus werden opgeëist door een organisatie die zich de Islamitische Jihad noemde, maar tegenwoordig wordt ervan uitgegaan dat deze slechts op papier bestond en dat de terreurcampagne rechtstreeks door Hezbollah werd gepland, gefinancierd en uitgevoerd.

Op de knieën
De ‘Islamitische Jihad’ was ook verantwoordelijk voor een van de succesvolste en bloedigste aanslagen tot dan toe: het opblazen van de barakken van de multinationale interventiemacht in Beiroet. De dood van bijna driehonderd Amerikaanse mariniers en Franse parachutisten leidde ertoe dat de twee grootmachten met de staart tussen de benen Libanon verlieten. Het was een enorme (prestige) overwinning voor het ontluikende Hezbollah; twee zelfmoordterroristen hadden de presidenten Ronald Reagan en François Mitterrand op de knieën gekregen. Dit ‘succes’ smaakte naar meer: Hezbollah ontketende een internationale terreurcampagne die tot diep in deze eeuw voortduurde (zie het kader). Het was de eerste organisatie die op grote schaal gebruik maakte van zelfmoordaanslagen, een tactiek die werd gekopieerd door vrijwel alle belangrijke islamitische terreurorganisaties: Hamas, Al-Qaida, Islamitische Staat.

De hoogste schattingen spreken van 150.000 raketten, waarvan de meest geavanceerde het hele Israëlische grondgebied kunnen bestrijken

Pas in 1985 trad de ‘Partij van God’ officieel naar buiten door haar manifest te presenteren. De invloed van Iran op de beweging werd niet onder stoelen of banken gestoken: “Wij zien het Iraanse regime als de voorhoede en het nieuwe centrum van de leidende Islamitische Staat op aarde. Wij gehoorzamen de bevelen van één enkel wijs en rechtvaardig leiderschap, vertegenwoordigd door Khomeini.” Hezbollah zwoer alle koloniale machten en hun bondgenoten uit Libanon te verdrijven en wraak te nemen op de christelijke falangisten in het land, die zij als schuldig aan (de misdaden van) de burgeroorlog zagen. Verder streefde de partij naar het vestigen van een strikt islamitisch regime in het land, waarbij het onduidelijk was of dit op vrijwillige of desnoods ook op gedwongen wijze zou gebeuren. Zoals veel fundamentalistische organisaties (Hamas en de Moslimbroederschap bijvoorbeeld) richtte en richt Hezbollah zich naast oorlog en terreur tegen de ‘koloniale machten’, waartoe uiteraard ook Israël behoort, ook op het verwerven van politieke macht binnen het bestaande parlementaire systeem, en op sociale werken: een vangnet van uitkeringen, gezondheidszorg, scholing, werkgelegenheid, enzovoort.

In 1989 eindigde de burgeroorlog in Libanon met het Akkoord van Taif, waarin werd bepaald dat de machtsverdeling tussen christenen en moslims fifty-fifty zou worden, waarbij een grotere rol aan de sjiieten werd toegekend. Hezbollah en zijn buitenlandse bondgenoten Iran en Syrië, dat het land voor een groot deel bezette tot 2005, kwamen als overwinnaars uit de bus. Israël was er weliswaar in geslaagd de PLO uit zijn buurland te verdrijven, maar had daar een minstens zo gevaarlijke tegenstander voor in de plaats gekregen. Ehud Barak, stafchef van de IDF begin jaren negentig en premier van 1999 tot 2001, stak decennia na de Israëlische invasie van Libanon de hand in eigen boezem: “Toen wij Libanon binnentrokken was er geen Hezbollah. Wij werden binnengehaald met geparfumeerde rijst en bloemen door de sjiieten in het zuiden. Het was onze aanwezigheid die Hezbollah in het leven riep.”

Wat nu?
Na het vertrek van de Israëli’s zat Hezbollah, paradoxaal genoeg, met een probleem. De ‘bevrijding’ van Libanon van de ‘koloniale machten’ was voltooid – een enorme overwinning, maar tegelijkertijd was de vraag: wat nu? Het verzet tegen de ‘zionistische entiteit’, zoals de Joodse staat vaak door zijn felste tegenstanders wordt genoemd, maakte voor een groot deel het bestaansrecht van Hezbollah uit. Natuurlijk kon de beweging verdergaan als enkel een politieke, maar inmiddels was de militaire vleugel zo sterk dat ontmanteling ervan (zoals eigenlijk al in het Akkoord van Taif in 1989 was overeengekomen) zou betekenen dat Hezbollah haar machtspositie binnen Libanon – en zijn prestige daarbuiten – voor een groot deel zou opgeven. Dus besloot de leiding, in handen van Hassan Nasrallah nadat de IDF in 1992 Abbas al-Moesawi had geliquideerd, het ‘verzet tegen de Israëlische bezetting’ voort te zetten en een casus belli te maken van de Israëlische ‘bezetting’ van de zogenaamde Shebaa Farms, een gebied van nauwelijks 25 vierkante kilometer waar zowel Israël, Libanon en Syrië aanspraak op maken.

Een vrouw kust het portret van Hezbollahleider Hassan Nasrallah in Gaza

Natuurlijk streeft Hezbollah ook de totale vernietiging van de staat Israël na. Klassiek-islamitische Jodenhaat, gebaseerd op de Koran en de hadith (handelingen en spreuken van de profeet Mohammed) is een belangrijk deel van de ideologie van de Partij van God. Een voorbeeld: in 2009 dwong Hezbollah een Engelstalige privéschool in Beiroet niet langer Het dagboek van Anne Frank te bespreken tijdens lessen omdat het boek zionisme zou propageren. Net als bij de Iraanse grote broer is Holocaustontkenning schering en inslag. Nu beseft de Hezbollahleiding wel degelijk dat het met een maximale achterban van anderhalf miljoen sjiieten in Libanon nooit de mankracht zal hebben de oppermachtige IDF te verslaan en Israël van de kaart te vegen. Schattingen over de grootte van de gewapende vleugel lopen op tot maximaal 25.000 man; Hezbollah beschikt niet over een luchtmacht of marine en bezit nauwelijks tanks. Haar militaire budget bedraagt nog geen miljard euro (ter vergelijking: Israël geeft jaarlijks bijna het twintigvoudige uit aan defensie).

Overigens is de partij veel machtiger binnen Libanon dan je op basis van het sjiitische bevolkingsaandeel (ruim een kwart) aan zou kunnen nemen. Al heeft Hezbollah slechts de helft van de aan sjiieten toegewezen parlementszetels in handen; haar coalitie met andere sjiitische, soennitische, seculiere pro-Syrische en zelfs christelijke partijen, maakt de partij in veel opzichten machtiger dan de Libanese regering (waaraan zij ook nog eens deelneemt). Hoe sterk deze sjiitische staat binnen de staat is bleek toen Hezbollah – waarschijnlijk in samenwerking met de Syrische geheime dienst – de soennitische leider en oud-premier Rafik Hariri in 2005 met een bermbom om het leven bracht. Toen het Speciale Tribunaal dat de moord onderzocht in 2011 arrestatiebevelen uitvaardigde tegen (hoge) Hezbollahfunctionarissen, maakte Hassan Nasrallah nogmaals duidelijk waar de werkelijke macht in Libanon ligt: van aanhoudingen van zijn mensen kon geen sprake zijn. Tot op de dag van vandaag is het daar dan ook niet van gekomen.

‘Wij werden binnengehaald met geparfumeerde rijst en bloemen door de sjiieten in het zuiden’

Geen duidelijke winnaar
De strijd tegen de ‘bezetting van Shebaa Farms’ werd in het begin van deze eeuw steeds feller. Hezbollah lanceerde met regelmaat aanvallen over de Israëlische grens. Zo’n incursie op 12 juli 2006 had enorme consequenties en liet zien dat Hezbollah in staat was Libanon – tegen de wil van de regering in Beiroet in – een oorlog met de zuidelijke buur op te dringen. Die dag doodden Hezbollahstrijders drie IDF-soldaten, terwijl zij er nog eens twee gijzelden en mee de grens over namen. Dit leidde tot een 34 dagen durende invasie van Zuid-Libanon door de IDF, waarbij 165 Israëli’s (121 soldaten en 44 burgers, nadat Hezbollah duizenden granaten en raketten op Israëlische steden en dorpen afvuurde) en tussen de 1500 en 2000 Libanezen (ongeveer de helft Hezbollahstrijders) om het leven kwamen. De oorlog eindigde zonder duidelijke winnaar, wat in de ogen van de Arabische wereld gelijkstond aan een totale overwinning voor Hezbollah. En inderdaad, de IDF slaagde er niet in de sjiitische extremisten een lesje te leren. Integendeel, Israëlische militairen en politici moesten toegeven de militaire slagkracht van Hezbollah te hebben onderschat. In plaats van een militie van ongedisciplineerde, jeans dragende tieners met kalasjnikovs, stond de IDF opeens tegenover een goed getraind, gedisciplineerd, zeer gemotiveerd en uitstekend bewapend leger.

Inwoners van Kiryat Shmona zoeken beschutting tijdens een Hezbollahraketaanval op 30 juli 2006

Dat leger is in de twaalf jaar sindsdien alleen maar sterker geworden. Hezbollahs politieke positie in Libanon is onbetwist, de financiering van de partij vindt plaats via een enorm internationaal netwerk dat via de Libanese diaspora loopt tot aan de cocaïnesmokkelroutes van Colombia en Venezuela. Daarnaast financiert en bewapent Iran zijn proxy-strijdmacht in Libanon jaarlijks met honderden miljoenen euro’s. Met succes, want Hezbollah fungeerde als succesvolle voorhoede van het regime in Teheran tijdens haar inmenging in de Syrische burgeroorlog. In 2013 gingen Hezbollahstrijders voorop in de strijd om de stad Qusair; de overwinning van het Assad-regime daar op het Vrije Syrische Leger en soennitisch-jihadistische milities wordt gezien als een van de keerpunten in de oorlog. Tegelijkertijd deden de Hezbollaheenheden belangrijke gevechtservaring op in Syrië, terwijl Assad hen van nog meer raketten voorzag dan zij al in hun enorme arsenaal hadden. Niemand weet precies hoeveel het er zijn, maar de hoogste schattingen spreken van 150.000 raketten, waarvan de meest geavanceerde het hele Israëlische grondgebied – tot aan Eilat toe – kunnen bestrijken.

Er wordt nauwelijks aan getwijfeld dat het vroeg of laat weer tot een oorlog tussen Israël en Hezbollah zal komen – de Partij van God ontleent er haar prestige en zelfs haar bestaansrecht aan. In Jeruzalem en Tel Aviv wordt de rekening van de onbesliste strijd in 2006 als openstaand beschouwd en het mag duidelijk zijn dat de IDF niet nogmaals de fout zal maken zijn tegenstander te onderschatten. Wat betekent dat de volgende ronde in het conflict slechts kan eindigen met de totale – of tenminste toch een significante – vernietiging van Hezbollahs militaire macht. Dat de Libanese, maar ook de Israëlische bevolking daar enorm onder zal lijden lijkt nu al vast te staan.

Een tijdlijn van terreur
Hoewel niet alle door Hezbollah zijn opgeëist, zijn hier de meest spraakmakende aanslagen die aan de ‘Partij van God’ kunnen worden toegeschreven.

1982: Een met explosieven volgepakte vrachtwagen rijdt op 11 november het hoofdkwartier van de IDF in Tyrus, Libanon, binnen; 75 Israëli’s komen om het leven. Exact een jaar later herhaalt (vermoedelijk) Hezbollah dit kunststukje, opnieuw in Tyrus. Ditmaal sterven 28 Israëli’s. Bij de twee aanslagen komen ook tientallen door de IDF gevangen genomen Arabieren om.

1983: Op 18 april blaast een zelfmoordterrorist zich met zijn bestelwagen op het terrein van de Amerikaanse ambassade in Beiroet: 63 personen onder wie 17 Amerikanen komen om het leven. Dit is slechts het begin van de Hezbollahterreur (in naam uitgevoerd door de ‘Islamitische Jihad’): op 23 oktober worden twee vrachtwagens tot ontploffing gebracht in de barakken van de Franco-Amerikaanse interventiemacht op de luchthaven van Beiroet. 241 Amerikanen (voornamelijk mariniers) en 58 Franse parachutisten en zes burgers sterven.

1985: Terroristen kapen op 14 juni TWA-vlucht 847 van Caïro naar San Diego. De 147 gegijzelde passagiers en bemanningsleden worden geruild voor 700 door Israël gevangen sjiieten. Slechts één gijzelaar overleeft de crisis niet: de Amerikaanse marineduiker Robert Stethem wordt vermoord. Hezbollah gijzelt tussen 1982 en 1992 meer dan honderd buitenlanders – hulpwerkers, leraren, journalisten, diplomaten – in Libanon. Zeker acht van hem komen om in gevangenschap.

1992: Een zelfmoordterrorist blaast op 17 maart zijn vrachtwagen op bij de Israëlische ambassade in Buenos Aires. Van de 29 dodelijke slachtoffers hebben slechts vier de Israëlische nationaliteit, alle anderen zijn Argentijnen.

1994: Twee jaar later slaat Hezbollah opnieuw toe in Argentinië door het Joodse gemeenschapscentrum in Buenos Aires op te blazen: 85 burgers komen op 18 juli om het leven. Het is de bloedigste aanslag in de geschiedenis van Argentinië. Als openbare aanklager Alberto Nisman de betrokkenheid van Iran en een doofpotaffaire door de Argentijnse autoriteiten onderzoekt, wordt hij op 18 januari 2015 dood in zijn appartement gevonden. Meer dan drie jaar later wordt officieel erkend dat Nismans dood moord was.

2005:  De voormalige Libanese premier Rafik Hariri en 21 anderen worden op 14 februari gedood door een bernbom in Beiroet. In 2011 besluit het Speciale Tribunaal dat Hariri’s dood onderzoekt dat hoge Hezbollahfunctionarissen achter zijn dood zitten.

2006: Tijdens de oorlog met Israël tussen 12 juli en 14 augustus schiet Hezbollah duizenden raketten af op de Joodse staat. 46 burgers vinden hierbij de dood, van wie overigens de helft niet-Joods is.

2012: Nadat op 7 juli in Cyprus een Hezbollahlid is gearresteerd voordat hij een aanslag kan plegen, heeft een collega in Bulgarije elf dagen later meer succes. De Frans-Libanese terrorist Mohamad Hassan el-Husseini blaast zichzelf op in een bus vol Israëlische toeristen in Burgas. De buschauffeur en vijf Israëli’s komen om het leven. Voor de Bulgaarse autoriteiten is het duidelijk wie er achter de aanslag zit: Hezbollah. Als gevolg hiervan plaatst de EU de militaire vleugel van de ‘Partij van God’ op de lijst van terreurorganisaties.

1 Reactie

  1. Hezbollah – de lange arm van de ayatollahs blijkt toch niet lang genoeg volgens de profeet Sefanja hoofdstuk 2.

    Voor Israël zal spoedig de Bruidstijd met zijn Masjiach aanbreken volgens de profeet Hosea 2.
    De leiders van de volken zullen zich verbazen en Succot/Loofhuttenfeest meevieren in Jeruzalem. Zachariah 14:19-21.

    De dood zal niet meer zijn, verleden tijd zijn! Jesaja 25.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*